29 Ekim 2017 Pazar

Trans Yağ Ne Demek? Zararları Nelerdir?

Trans Yağ Ne Demek? Zararları Nelerdir?



Hepimiz yağlardan bahsedilince tek tür yağı aklımıza getirir ve çoksının zararlı olma ihtimalini bilerek kullanımını kısmaya çalışırız. Oysa faydası ve zararı olabilen yağlar dışında, bir de bedende birikimi olabildiğince zararlı olan yağ türleri vardır.

Sıvı yağlar ve katı yağlar anında anında tükettiğimiz tüm besin maddelerine ek edilmektedir. Genellikle hazır besinlerde sıkça duyduğumuz trans yağ kavramı ise olabildiğince  merak edilen bir yağ türü olma özelliğini hala  korumaktadır.




Peki bu kadar merak edilen ve diyetisyenler doğrulusunda  sık sık tüketilmemesi tavsiye edilen trans yağ nedir?

trans yağ
Kimyasal olarak baktığımızda sıvı yağlardan biraz değişik olduklarını görmekteyiz. Göze çarpan ilk belirti ise; natural yağ olmayışlarıdır. Yani tamamiyle sentetik, suni yağlardır. Trans yağların elde ediliş şekillerine baktığımızda,yine sıvı yağların ana madde olarak varbulunduğu yalnız bu sıvı yağlara ayrıca bir de hidrojen kullanıldığını  görmekteyiz.Trans yağlar; sıvı bitki yağlarının hidrojen ile ısıtılması neticesi meydana gelen yağlardır. Kimyasal  bir tarif yapılacak olursa; sıvı yağların çoklu bağlarının hidrojenle doyurularak katı duruma getirilmesidir. Doğada bulunmayan bu sentetik trans  yağ asitlerini malesef bedenimiz tanıyamaz. Hidrojenlenmiş yağ olarak da tanınan bu yağlar ne kadar hidrojene doyurulursa, o kadar daha katı duruma dönüşümü süratlenmaktadır.

Peki yalnızca hidrojenasyon ile mi trans yağ oluşumu gerçekleşmektedir? Elbette suni olarak oluşturulabilen trans yağlar dışında bir de natural trans yağ asitleri mevcuttur. Örneğin; birtakım geviş getiren koyun,kuzu,inek gibi hayvanların işkembelelerinde,süt ve etlerinde de az miktarda trans yağ asidi bulunmaktadır. Ancak bu trans yağ asitleri natural oluşmaktadır ve sentetik trans yağla karıştırılmamalıdır. Doğal meydana gelen bu yağların zararı yoktur.

Hem de bunların dışında bir başka trans yağ oluşumu da vardır. Yağların yüksek sıcaklıklarda sıksık olarak ısıtılması ve kızartılması ile de bu yağ türü oluşumu gözlenmektedir.

Trans yağların alanlarına baktığımızda; hazır besin besinlerinde, margarinlerde, işlenmiş yiyeceklerde,ticari kızartma yağlarında olabildiğince çok tüketildiğini görmekteyiz.



Trans Yağların İnsana Zararları Nelerdir?

trans yağ
Yapılan incelemeler ilk bakışta masum gibi görünen bu yağların olabildiğince tehlikeli neticeler
oluşturduğunu göstermektedir. Birçok ülke besinlerde trans yağ kullanımını azaltmaya ve kısmen kaldırmaya gitmiştir. İnsan yaşamı amacıyla lüzumlu olmayan bu yağlar bilhassa erken ölümlerde mühim bir faktör olarak görülmektedir. Bilinen en mühim zararlarından biri; kötü kolesterol olarak tanınan LDL kolesterolünü artırması ve iyi kolesterol olan HDL kolesterolünü azaltmasıdır. İnsan bedeninin üretmediği bu yağ, besinler ile bedenimiza girmektedir.

Yapılan incelemeler da göstermektedir ki; trans yağ düzeyi yüksek olanların  kalp krizi geçirme riski üç kat daha çokdır. Hidrojen yapısının değiştirilmesinin hiçbir faydası olmadığı gibi ufak bir yağ  olması sebebiyle de damara süratle yapışma özelliği göstermektedir. Bu da kötü kolesterolün süratle artırması demektir. Kanser ve obezite tanınan zararlarındandır. Hem de bağışıklık sistemini zayıflatarak diyabete  sebebiyet vermekte ve bedende lipoprotein A sayısını artırarak kalp hastalıklarını oluşturmaktadır. Bunlara ayrıca bir de kas kayıbı faktörini eklersek, namacıyla köşe bucak bu yağdan ve bileşiminin varbulunduğu besinlerden kaçmamız lüzumluliğini daha iyi anlayabilmekteyiz.

Tüm bunlara ayrıca genelleme yaparsak hidrojenize yağların sebep bulunduğu hastalıkları şu şekilde sıralayabiliriz: Kanser, obezite, diyabet, kalp hastalıkları, kısırlık, kötü kolesterol artışı, iyi kolesterol azalışı,karaciğer fonksiyon bozukluğu, Alzheimer ve Parkinson sebebiyeti, hücre fonksiyon bozukluğu, kandaki yağ seviyesi yüksekliği,anne sütü kalitesinde düşüş, düşük doğum riski vb.

Trans Yağlar Ne İçin Tercih Ediliyor Ayrıca Nerede Bulunur?

Zararları ve etkisi bilindiği durumda besin maddelerinde namacıyla trans yağlardan vazgeçilemiyor?
Elbette bundaki en büyük faktör; maliyetin daha düşük olmasıdır. Birçok besin firması bu yağın kullanımını daha basit ve ucuz bulmaktadır. Genellikle de lezzet vermesi amacıyla lokanta,pastane,otel,kafe gibi yerlerde çoklıkla tercih edilmektedir.Kızartma yağlarında da sık sık tercih edilir.Patates kızartmaları ,tavuk kızartmaları, lokantalardaki başka kızartma mamülleri bu sınıfa dahildir.Tasarruf amacıyla yarı hidojenize edilmiş bu yağlar defalarca ısıtılıp ısıtılıp kullanılabilmektedir. Yapılan incelemeler göstermektedir ki kurabiyelerin yüzde doksanında,donmuş besinlerin yüzde sekseni  gibi bir seviyesinda hidrojenize edilmiş yağ mevcuttur.

Dahası hazır patates  kızartmalarında,cipslerde,krakerlerde,bisküvilerde,çikolatalarda,gofret ve aynısı besinlerde lezzeti daha çok artırdığından kitlelerce tercih edilmektedir. Diğer yağlara göre trans yağların hayatları daha uzundur ve oda şartlarında besinler amacıylade adeta katılaşarak hapsolmaktadır. Fastfood sektörünün büyük bir patlamayla ilerlemesinin en büyük sebeplerinden biri de trans yağlardır. Bazı margarinlerde, katı yağlarda ve fırınlanmış besinlerde varbulunduğu da unutulmamalıdır.

trans yağ

Bu Konu Hakkında Neler Yapılabilir?

Tüm besinler yağ içerir ve bu yağlar  büyüme, ilerleme amacıyla de son derece lüzumludir. Vücut amacıyla enerji kaynağı olan yağı, iyi ve kötü yağ olarak  ayırt etmek gerekmektedir. Örneğin; zeytin yağı, soya yağı, mısırözü yağı, ayçiçeği yağı, kanola  yağı çoğu olumsuz tesire sebep vermeden
sağlığın devamlılığını sağlayabilmektedir. Sığır eti,süt ,peynir gibi hayvansal besinlerde de trans yağ mevcuttur ve natural olmasından çoğu faydası da vardır.

Hazır paketlenmiş mamüllerde, pastane mamüllerinde ve lokanta yemeklerinde çok miktarda trans yağ olmamasına özen göstermeliyiz. Etiket bilgi kapasitesi olan mamüllerde “hidrojenize yağ”,  “hidrojene nebati yağ” ve “hidrojene bitkisel yağ” gibi trans yağ kullanıldığını bildiren ibarelere ilgi edilmelidir. Listedeki önceliğine göre bu yağın miktarı da artış göstermektedir. Hidrojenleştirilmiş ya da kısmen hidrojenleştirilmiş gibi ifadeler, alınan ürünün etiketinde aranmalıdır. Ancak birtakım durumlarda mamüller trans yağ seviyesinı belirtmemektedir. Bu durumda verdiği yağ oranlarının toplamını, toplam yağ miktarından çıkararak da hesaplayabiliriz.

Lokantalarda bilhassa kızartmalar yerine ızgara ve haşlamalar tercih edilebilir. Pastane mamüllerinden ziyade sütlü tatlıları tercih etmek de bu kullanımı azaltabilmektedir ve evde uygulanan pasta mamülleriyle zarar en aza indirilebilmektedir. Hem de margarin yerine natural sıvı yağlar ve tereyağı kullanılabilir. Kolay sürülebilen kap amacıyladeki yumUşak margarinlerde de kısmen daha az trans yağı mevcuttur. Besinlerde suni süt tozu,krema ve mayonez kullanımı azaltılarak süt ve yoğurda ağırlık verilebilir. Yine de bu mamüllerden ve hidrojene yağdan vazgeçilemiyorsa ürün listesinde bu yağın en alt sıralarda yer almasına ilgi edin.



Unutulmamalıdır ki bu tüketim sürati ile trans yağ sahibi olan çoğu besin ileride en büyük hastalık sebeplerinden biri olarak karşımıza çıkacak ve malesef margarinler üstüne “sağlığa zararlıdır” ibaresi yer alabilmek mecburiyetinde kalacaktır.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder